Alergeny u niemowląt – wczesne wprowadzanie krok po kroku

Dlaczego wczesne wprowadzanie alergenów?

Przez lata zalecano odkładanie alergenów. Dziś wiemy, że to nie chroni przed alergią. Badanie LEAP pokazało, że regularne podawanie orzeszków ziemnych od niemowlęctwa u dzieci z grupy ryzyka zmniejszyło częstość alergii na orzeszki o ponad 80%.

Amerykańskie i kanadyjskie towarzystwa alergologiczne (konsensus AAAAI/ACAAI/CSACI 2021) zalecają wprowadzanie jajka i orzeszków ziemnych około 4.–6. miesiąca, gdy dziecko jest gotowe, bez odkładania. Polskie zalecenia PTGHiŻD (2021) też odradzają opóźnianie alergenów.

Główne alergeny i jak je podać

Jak wprowadzać alergen – zasady

• wprowadzaj jeden nowy alergen naraz, gdy dziecko jest zdrowe,
• podawaj go rano lub w południe, żeby móc obserwować dziecko przez 2 godziny,
• zacznij od małej ilości, np. końcówki łyżeczki, i jeśli nic się nie dzieje, podaj resztę porcji,
• przez kolejne dni podawaj produkt ponownie, stopniowo zwiększając ilość,
• gdy produkt jest tolerowany, nie rób długich przerw – podtrzymuj go regularnie.

Podtrzymywanie alergenów – 1–2 razy w tygodniu

Pojedyncze podanie to za mało. Żeby organizm „zapamiętał” tolerancję, alergen powinien pojawiać się w diecie regularnie. W badaniach, np. LEAP, dzieci jadły orzeszki kilka razy w tygodniu. Polskie zalecenia przy jajku mówią o ok. 2 porcjach tygodniowo, a przy orzeszkach u dzieci z grupy ryzyka – 1–3 razy w tygodniu.

Praktyczna zasada: każdy wprowadzony alergen podawaj co najmniej 1–2 razy w tygodniu. Bezpłatna aplikacja Pierwszy Kęs przypomina automatycznie, kiedy minęło zbyt dużo czasu od ostatniego podania jajka, orzeszków czy ryby.

Dzieci z grupy ryzyka – AZS i alergie w rodzinie

Największe ryzyko alergii pokarmowej mają dzieci z ciężkim atopowym zapaleniem skóry (AZS) lub z już rozpoznaną alergią, np. na jajko. Właśnie u nich wczesne wprowadzenie orzeszków przyniosło największą korzyść.

Tu podejście w Polsce i w Ameryce Północnej trochę się różni. Konsensus AAAAI 2021 nie wymaga rutynowych testów przed podaniem orzeszków. Polskie zalecenia u dzieci z grupy wysokiego ryzyka radzą wprowadzić orzeszki między 4. a 11. miesiącem, ale po konsultacji z lekarzem – czasem pierwsza porcja jest podawana pod nadzorem.

Alergia w rodzinie bez objawów u dziecka nie jest powodem do odkładania alergenów.

Objawy alergii pokarmowej

Reakcja natychmiastowa pojawia się zwykle w ciągu kilku minut do 2 godzin od zjedzenia produktu.

• łagodne: pokrzywka (bąble) na twarzy lub ciele, zaczerwienienie i swędzenie, obrzęk warg lub powiek, pojedyncze wymioty,
• ciężkie (anafilaksja): trudności z oddychaniem, świszczący oddech, uporczywy kaszel, chrypka, obrzęk języka lub gardła, bladość, wiotkość, senność, powtarzające się wymioty.

Kiedy dzwonić na 112

Dzwoń na 112 natychmiast, jeśli dziecko ma trudności z oddychaniem, świszczący oddech, obrzęk języka lub gardła, staje się blade, wiotkie lub nie reaguje. Połóż dziecko płasko (nie sadzaj go i nie noś pionowo), a przy trudnościach z oddychaniem pozwól mu przyjąć pozycję półsiedzącą. Jeśli dziecko ma przepisany autowstrzykiwacz z adrenaliną, użyj go zgodnie z instrukcją lekarza.

Przy łagodnych objawach przerwij podawanie produktu, zrób zdjęcie zmian skórnych, zapisz produkt, ilość i godzinę, a potem skontaktuj się z pediatrą. Nie podawaj tego produktu ponownie bez konsultacji.

Co nie jest alergią

Zaczerwienienie wokół ust po pomidorach, cytrusach czy truskawkach to często podrażnienie kontaktowe, a nie alergia. Zwykle znika w ciągu godziny i dotyczy tylko miejsca, którego dotknęło jedzenie.

Zmiana koloru i konsystencji kupki po nowym produkcie też jest normalna. Opóźnione objawy, np. zaostrzenie AZS czy przewlekłe dolegliwości brzuszne, trudniej powiązać z jedzeniem – warto prowadzić dzienniczek i pokazać go lekarzowi.

Podsumowanie

Nie odkładaj alergenów. Wprowadzaj je po jednym, w bezpiecznej formie, obserwuj dziecko i podtrzymuj regularnie. Przy ciężkim AZS lub wcześniejszej reakcji najpierw porozmawiaj z pediatrą lub alergologiem.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady pediatry.