Zadławienie niemowlaka – pierwsza pomoc i profilaktyka

Odruch wymiotny a zadławienie

Odruch wymiotny to naturalny mechanizm ochronny. U niemowląt uruchamia się bliżej przodu języka niż u dorosłych, dlatego przy nauce jedzenia zdarza się często. Jest głośny i wygląda dramatycznie, ale to znak, że dziecko samo radzi sobie z kęsem.

Zadławienie oznacza, że ciało obce częściowo lub całkowicie blokuje drogi oddechowe. Jest zwykle ciche i wymaga natychmiastowej reakcji.

Kaszel skuteczny – co robić

Jeśli dziecko głośno kaszle, płacze lub oddycha, kaszel jest skuteczny. Zachęcaj do kaszlu i nie przeszkadzaj. Nie uderzaj w plecy, nie odwracaj dziecka do góry nogami i nie wkładaj palców do buzi – możesz wepchnąć kęs głębiej.

Zostań przy dziecku i obserwuj. Jeśli kaszel słabnie, staje się cichy albo dziecko sinieje, przejdź do pierwszej pomocy.

Pierwsza pomoc – niemowlę do 1. roku

Postępowanie zgodne z wytycznymi Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC 2021):

• Zawołaj pomoc. Niech ktoś dzwoni na 112, a jeśli jesteś sam – zadzwoń z telefonu na głośniku, nie przerywając pomocy.
• Połóż dziecko twarzą w dół wzdłuż przedramienia, głową niżej niż tułów. Podtrzymuj głowę za żuchwę, nie uciskając szyi.
• Wykonaj do 5 energicznych uderzeń nasadą dłoni między łopatkami. Po każdym sprawdź, czy ciało obce wypadło.
• Jeśli nie pomogło, odwróć dziecko na plecy (głowa nadal niżej) i wykonaj do 5 uciśnięć klatki piersiowej dwoma palcami lub dwoma kciukami na dolnej połowie mostka – mocniej i wolniej niż przy resuscytacji.
• Powtarzaj cykle 5 uderzeń w plecy i 5 uciśnięć klatki piersiowej. Usuwaj ciało obce z buzi tylko wtedy, gdy wyraźnie je widzisz – bez wymiatania palcem na ślepo.
• Nie stosuj uciśnięć brzucha (rękoczynu Heimlicha) u niemowląt.
• Jeśli dziecko straci przytomność: upewnij się, że ktoś dzwoni na 112, wykonaj 5 oddechów ratowniczych (obejmując ustami usta i nos dziecka), a następnie rozpocznij resuscytację – 15 uciśnięć i 2 oddechy (lub 30:2, jeśli tak Cię uczono).

Pierwsza pomoc – dziecko po 1. roku

• Wezwij pomoc i 112 (telefon na głośniku, jeśli jesteś sam).
• Pochyl dziecko do przodu i wykonaj do 5 uderzeń nasadą dłoni między łopatkami.
• Jeśli nie pomogło, wykonaj do 5 uciśnięć nadbrzusza: stań za dzieckiem, pięść połóż między pępkiem a końcem mostka i pociągnij zdecydowanie do siebie i ku górze.
• Powtarzaj cykle 5 uderzeń w plecy i 5 uciśnięć nadbrzusza.
• Przy utracie przytomności: 112, 5 oddechów ratowniczych i resuscytacja.
• Po uciśnięciach nadbrzusza dziecko zawsze powinien zbadać lekarz.

Jak zapobiegać zadławieniu

• dziecko je zawsze siedząc prosto, pod okiem dorosłego,
• nie podawaj jedzenia w samochodzie, wózku, w biegu ani podczas zabawy,
• nie wkładaj jedzenia do buzi na siłę i nie karm, gdy dziecko płacze lub się śmieje,
• okrągłe produkty krój wzdłuż na ćwiartki, twarde warzywa gotuj do miękkości,
• na początku podawaj miękkie kawałki, które łatwo rozgnieść palcami.

Produkty szczególnie ryzykowne

Te produkty najczęściej powodują zadławienia. Nie podawaj ich w całości lub przygotuj je bezpiecznie:

Czy BLW zwiększa ryzyko zadławienia?

Badanie BLISS (Nowa Zelandia, 2016) nie wykazało większej liczby zadławień przy zmodyfikowanej metodzie BLW w porównaniu z karmieniem łyżeczką. Warunkiem było przestrzeganie zasad bezpieczeństwa. Zadławienie może się zdarzyć przy każdej metodzie, dlatego wiedza o pierwszej pomocy przydaje się wszystkim rodzicom.

Bezpłatna aplikacja Pierwszy Kęs ma moduł pierwszej pomocy przy zadławieniu,, który warto przejrzeć jeszcze przed pierwszym posiłkiem.

Kurs pierwszej pomocy

Tekst nie zastąpi ćwiczenia na fantomie. Zapisz się na kurs pierwszej pomocy dla rodziców – organizują je m.in. PCK, szpitale i szkoły rodzenia. Zaproś też dziadków i opiekunów.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady pediatry.